Minisiriw ka araba sɛtanburukalo tile 10 san 2025 laadalatɔnsigi laseli

Minisiriw y’u ka laadalatɔnsigi kɛ araba sɛtanburukalo tile 10 san 2025, jamanakuntigiso la Kuluba. A ɲɛmɔgɔya tun bɛ Zenerali darimɛ Asimi Goyita bolo.

Par

Gansira mercredi 17 septembre 2025 à 12:57 , mis à jour mardi 16 juin 2026 à 18:55
Minisiriw ka araba sɛtanburukalo tile 10 san 2025 laadalatɔnsigi laseli

Don baara bolodalenw fɛsɛfɛsɛlen kɔfɛ, minisirilajɛ :

- jɛnna ni sariya poroze dɔw ye ;

- ani ka kumaɲɔgɔnyaw lamɛn.

 

SARIYAW ANI TAABOLOW DAKUN NA

1. Kɔkankow ni tɔnbaw cɛ koɲɛnabɔ minisiri ka laselisɛbɛn kunkan, minisirilajɛ jɛnna ni sariya poroze dɔw ye juru dɔ tali bɛnkan sɛmɛntiyali la, min bolonɔbilala zuwɛnkalo tile 26 san 2025, Bamakɔ ani Iriyadi, Mali gɔfɛrɛnaman ni Larabula ka Afiriki sɔrɔ yiriwali banki  cɛ, Mali niyɔrɔ saraliko la dɔ farali la Afiriki ɲɔgɔndɛmɛn manankun kan.

N’o bɛnkan in ye, Larabula ka Afiriki yiriwali banki bɛ sefawari miliyari 4 ani miliyɔn 413 ani 163 ani 380 juru don Mali gɔfɛrɛnaman na.

O juru bɛna se k’a to gɔfɛrɛnaman ka dɔ sara a niyɔrɔ hakɛ la dɔ farali la Afiriki ɲɔgɔndɛmɛn manankun kan, min b’a to nɔgɔya ka don juru lasɔrɔli la cakɛda fitininw ani mankanw fɛ.

2. Kɛnɛyako ni hadamadenya yiriwali minisiri ka laselisɛbɛn kunkan, minisirilajɛ jɛnna ni poroze dekere dɔ ye, min bɛ Jamana ka lopitaliko kariti cogoya dantigɛ.

Jamana ka lopitaliko kariti, kɛnɛyasoko sariya labanw ka dantigɛli la, o ye kɛnɛyako senkɔrɔ-kariti ye faso fɛ. A bɛ hakɛw dantigɛ walima foroba kɛnɛyasow ani kɛnyɛrɛyew taw ka hakɛ sigilenw, min b’a to ka se ka kunbɛnni kɛ cogoya caman na, jama ka kɛnɛya makow la ani k’u mabɛn ni sisan laɲininw ye ani/walima don nata kow ani kɛnɛyako baara kɛtaw.

O siratigɛ la, a bɛ kulusigicogo, kɛnɛyafɛrɛw, minɛn suguyanafaw ani a tɛ ɲɛ kɛnɛyaso kelenna ka dɔnniya minnu kɔ, olu dantigɛ.

Kiimɛniw, kɛrɛnkɛrɛnnenya la baara kɛtaw cogoya kiimɛni foroba kɛnɛyasow la, olu sera k’a to a ka dɔn, ko a ɲuman ye jamana ka lopitaliko kariti min bɛ yen sisan, k’o cogoya latilen, min mabɛnna ni dekere n°2016-0470/P-RM min tara zuwɛnkalo tile 28 san 2016, walasa ka majɛ kɔlɔsilenw latilen ani yɛlɛma kura minnu kɛra ani minnu bɛ sen na, k’olu ta ba la kɛnɛyako cogoya kɔnɔ.

Poroze dekere in, jɛn kɛr ani min ye, a bɛ sɔnni kofɔ jamana ka lopitaliko kariti ma, min bɛ dantigɛli san 2026-2030 kɔnɔ, wajibi bajuw furakɛcogow ani baara kɛtaw la, mɔgɔko la, minɛnko ni baarakɛminɛnko la, kɛnɛyasow, minɛn sigilenw, bolifɛnko ani labɛn suguyaw sigidaw foroba ni kɛnyɛrɛye kɛnɛyaso 1, 2nan, 3nan ani 4nan na.


KUMAƝƆGƆNYAW DAKUN

1. Fɔkabɛn, bɛn ni donɲɔgɔnna minisiri ye minisirilajɛ ladɔnniya, faso tɔgɔla fɔkabɛn dɔgɔkun tako 4nan labɛnni na.

O tako 4nan in san 2025 kɔnɔ, o bɛnna ɲinan kɛli ma seko ni dɔnko san ye Mali kɔnɔ, Ka yanganba di a ma ani fɛɛrɛ kɛrɛnkɛrɛnnen, walasa ka se ka segin ka seko ni dɔnko cɛn don fɔkabɛn cɛmancɛ la.

Maalakun min sugandira ɲinan, o ye : « Seko ni dɔnko cɛn : bɛn ni donɲɔgɔnna nɔgɔyalan AES kɛnɛ kɔnɔ ».

A san 2025 ta in laɲinin ye :

- ka saheli cɛn niamaw ni nintanw don ba la, i n’a fɔ k’u kɛ donɲɔgɔnna kologɛlɛya sinsinnan ye ;

- ka foroba hakiliw kunun ni AES kɔnfederasɔn foroba cɛn laɲɛnamayali ye ;

- ka baara kɛbaaw jɔnjɔnw wuli ka jɔ ; kɛrɛnkɛrɛnnenya la musow ni denmisɛnw bɛn kɛcogo kɔrɔ latɛmɛnni na an danbe kɔnɔ ;

- ka fɔkabɛn bila ɲɛfɛ tuma bɛɛ la sekow ni dɔnkow cɛ, walasa ka se ka dɔ fara donɲɔgɔnna ani badenya fanga kan saheli jamanaw ka kɔnfederasɔn kɔnɔ.

Walasa ka se k’o laɲinin ninnu waleya, baara bolodalen, bɛɛ sen bɛ min na, o bɛna waleya ni barosigiw ye bɛn ni fɔkabɛn bɛnkan kan, seko ni dɔnko cikanw, farikoloɲɛnajɛw, jirituruw ani san ladiyalifɛn dili bɛn ɲɛtaa kan Mali kɔnɔ.

2. Nafoloko ni wariko minisiri ye minisirilajɛ ladɔnniya, faso ka jigisigiko kura poroze dɔ sigili la.

Mali kɔnɔ, jigisigi cakɛdaw senkɔrɔmadonnenw bɛ ka yiriwa, donbolo dilen kunda, ani kɛtaw bolofara cayali kunda.

O la, donboloba dɔ taara ka Mali dan, ka da cakɛda ntanya kan Mali kɔnɔ, min bɛ se ka jɔyɔrɔ fa jigisigiko kura la.

O cogoya in bɛ dan sigi wari minɛni na k’a jɔ an ka sɔrɔ kɔnɔ ani ka dɔ bɔ dɛmɛn min bɛ se ka kɛ faso ka bilankɔrɔ sɔrɔli la ani musaka sɔrɔli sɔrɔ kɔnɔ. Ka da niin kɔlɔsili ninnu kan, a ɲuman ye ka cakɛda dɔ sigi senkan faso tɔhgɔ la jigisigiko kura kama.

O cakɛda in sigili b’a to, ka se ka ninnu kɛ :

- ka dɔ fara yɛrɛya fang akan wariko la, ni dɔ bɔli ye siriliba la jigisigiko kura tigilamɔgɔw la kɔkan ;

- ka dɔ to an bolo donbolo ditaw la kɔkan ;

- ka izininko, dugujukɔrɔfɛnko, sɛnɛko walima sigida kasaaraw farati ɲɛ misɛnw tɔpɔtɔ koɲuman ;

- ka dɛmɛn don jamana sɔrɔ yiriwali la, ni wariw bilali ye u bilakanw na bankiw la, juru dontaw, niyɔrɔw wagabdeba kɔnɔ ani wari bilasira wɛrɛw ;

- ka dɔ fara baara ɲɛdonni fanga kan sigidaw jigisigilaw fɛ, ni baara kɛrɛnkɛrɛnnenw dili ye ani faratiw tɔpɔtɔli dɔnniya fɛɛrɛw.

3. Yeelenko ni joko minisiri ye minisirilajɛ ladɔnniya, Mali yeli la marayɔrɔ kolatigɛkulu min ɲɛsinnen bɛ diɲɛ tile kuranko faraɲɔgɔnkan na Afiriki tɔgɔ la, o ka lajɛba 7nan kɛnɛ kan Akara Gana faaba la, sɛtanburukalo tile 2 ka se a tile 4 ma san 2025.

Lajɛba in laɲinin tun ye ka dusu don mɔgɔw kɔnɔ wari donni na tile kuranko dafɛ ani ka dɔ fara fangabulonw ka dɔnniyaw kan, walasa ka Afiriki dɛmɛn kuranko nasira la.

 

Lajɛw kɛra ko dɔw kan, i n’a fɔ Afiriki kɛnyɛrɛye jɔyɔrɔ tile kuranko la, yɛlɛmani hukumu kɔnɔ tile kuran kan, musaka min b’a sababuya, fɛɛrɛ kura minnu bɛ sang ala Afiriki bolo, hakililako labɛnnenw ani mansinnasɛbɛnniko, walasa ka nɔgɔya don Afiriki yɛrɛ ka sɔrɔko ɲɛtaa sennateliyali la.

Yeelenko ni jiko minisiri ka kɔrɔfɔ kɔnɔ, disidako minnu dɛnnen bɛ wasali la kuranko makow la Mali kɔnɔ, a ye dɔ fɔ olu la ani jamana ɲɛmɔgɔw ka cɛsiri yɛlɛmacogo la tile kuran kan, ni tile kuran labaarali ye, sɛnɛ, kɛnɛya ani dugujukɔrɔfɛnw yiriwali kama.

4. Denmisɛnya, farikoloɲɛnajɛ minisiri ka ɲɛsin fasodenya ladamuni ni fasoden ɲuman dilanni ma, o ye minisirilajɛ ladɔnniya :

a. dɔ farali karamɔgɔw ka dɔnniyaw kan, o kalanw labɛnni « farikoloɲɛnajɛ, yɛlɛmani kama », o taabolo kan.

O kalanw bolodalen bɛ k’a daminɛ sɛtanburukalo tile 8 na ka se ɔkutɔburukalo tile 8 ma san 2025. Farikoloɲɛnajɛ tigilamɔgɔw marayɔrɔw ani fasokɔnɔ, olu bɛ a kɛnɛ kan.

Kalan ninnu laɲininw ye ka dɔ fara denmisɛnw ani farikoloɲɛnajɛ ɲɛmɔgɔw bilasirabaaw ka dɔnniyaw kan, u ka se ka sigidaw jalatigɛlaw kalan « farikoloɲɛnajɛ, yɛlɛmani kama », o taabolo la.

Kalan ninnu bɛ fana, faso ka taabolo kɔnɔ fasodenya yɛrɛ-yɛrɛ, hadamadenya donɲɔgɔnna ani mɔgɔya yɛrɛ yiriwali ɲɛtaa la.

b. « UFOA-A-U 17 » balontan ɲɛgɔnkunbɛnaba labɛnni na

Afiriki sennantolantan  O « U17 » balontan janjo in bɛna kɛ ɔkutɔburukalo tile 3 ka se a tile 18 ma san 2025. Balontan ninnu bɛ kɛ Mamadu Konate tɔgɔla farikoloɲɛnajɛkɛnɛ, Uwɛnzɛn Kulubali tɔgɔla farikoloɲɛnajɛkɛnɛ ani JARA H tɔgɔla farikoloɲɛnajɛkɛnɛ na Kulukɔrɔ .

Bolontan ninnu bonni walasa ka se ka balontankuluw sigi ani ka u donw boloda, o bɛna kɛ sɛtanburukalo tile 15 san 2025.

An ka jamana sugandili ka « UFOA » janjo in bisimila, o bɛna kɛ cogoya ye ka jatigiya doncogo ɲuman jira ka taa a fɛ ani ka ɲɛjirali kɛ an seko la kobaw bisimilali la, denmisɛnya ka hɛrɛ kama.

5. Faso ka cakɛdako, baarako ni baaradege minisiri ye minisirilajɛ ladɔnniya, baaraw sɔrɔli ani baaraw tiɲɛni kan san 2024 kɔnɔ ani fo ka se san 2025 kalo wɔɔrɔ fɔlɔ ma.

Ka kɛɲɛ ni a ka jatew kafoli, u labɛnni, u fɛsɛfɛsɛlian’u jɛnni ci ye baarako kan, faso tɔgɔlakulu min ɲɛsinnen bɛ baarako ani kalan ma, o ye kalo saba o saba kɔlɔsi kɛ baara dilenw kan foroba ani kɛnyɛrɛye cakɛdaw la.

O la, jate minnu sɔrɔla, olu b’a jira ko foroba ani kɛnyɛrɛye cakɛdaw, u sera ka nin kɛ ka da ɲɔgɔn kan :

- baara 32.019 ani 32.292 san 2024 kɔnɔ ;

- baara 25.939 ani 14.962 fo a se san 2025 kalo wɔɔrɔ 1 ma.

O waati kelenw na, baara 3.61 tiɲɛna san 2024 kɛnɛ ani ka 2.037 tiɲɛ san 2025 kalo wɔɔrɔ 1 kɔnɔ.

 

6. Sɛnɛ minisiri ye minisirilajɛ ladɔnniya, sɛnɛ yiriwali lajɛba 1lɔ sigili la saheli jamanaw ka kɔnfederasɔn kɔnɔ sɛtanburukalo tile 18 ka se a tile 20 ma san 2025 Bamakɔ.

O lajɛba fɔlɔ in hakilila tara ka dantigɛli kɛ don nataw la, jɛkabaara kɛtaw yiriwali kan sɛnɛko la ani ka se ka yecogo kelen di ɲɔgɔn ma sɛnɛ yiriwacogo la, ni bɛ nɔgɔya don yɛlɛma kuntaala jan donni na sɛnɛ kɛcogo la kɔnfederasɔn kɔnɔ.

Lajɛba in b’a ɲinin kɛrɛnkɛrɛnnenya la :

- ka yɛrɛya ɲɛtaa sabati dunkafako la AES kɛnɛ kɔnɔ ;

- ka yecogo kelen dantigɛ sɛnɛ yiriwacogo la kɔnfederasɔn kɔnɔ ;

- ka bɔlɔw dantigɛ sariyaw ni taabolow mabɛnni siratigɛ la sɛnɛko la kɔnfederasɔn kɛnɛ kɔnɔ ;

- ka nafolotigiw kunnafoni nai k’u lafaamuya wari donni na sɛnɛ sɔrɔda jɔnjɔnw na.

Lajɛba in bɛna kɛ dakun 2 ye :

- labɛnni fɛɛrɛlajɛ b’a ta sɛtanburukalo tile 18 na ka se 19 ma san 2025 ;

- sɛnɛ minisiriw ka lajɛ ye sɛtanburukalo tile 20 ye san 2025.

7. Baganmara ni mɔnni minisiri ye minisirilajɛ ladɔnniya, Mali yeli la Afiriki dunfɛnko cogoya lajɛ kɛnɛ kan Dakaro, k’a kɛra utkalo tile 30 la ka se sɛtanburukalo tile 5 ma san 2025.

Olajɛba in bilala masalakun min kɔnɔ, o kɛra : « Afiriki denmisɛnya : Jɛkabaara, ko kura ani dunfɛnw bayɛlɛmacogow sinsinnan ».

Mali ka cidenkulu mɔgɔw tun ye baganmara ni mɔnni minisiri, dunkafa sabatili komisɛri, kɛnyɛrɛye baarakɛlaw, ɲininni fabngabulonw ani Mali denmisɛn baradatigiw.

Cidenkulu in ye lajɛ jɔnjɔn caman na ani ka ɲɔgɔnyew kɛ ni jɛɲɔgɔnw ani fangabulonw ye dunfɛnko cogoyaw kan.

Lajɛ in senfɛ, Mali cidenkulu ni Maliden minnu sigilen bɛ Dakaro, u ye ɲɔgɔnye kɛ.

8. Kɛnɛyako ni hadamadenya yiriwali minisiri ye minisirilajɛ ladɔnniya banako cogya la jamana kɔnɔ ; kɛrɛnkɛrɛnnenya la, dɔ bɔli sumayaba ka mɔgɔ minɛnen hakɛ la, ka sanga ni dɔgɔkun tɛmɛnnen ta cogoya ye.

Furancɛlafanga jamanakuntigi, o n’a ta bɛɛ, a b’a ɲinin sigidalamɔgɔw fɛ, u ka yɛrɛtagan dabali tigɛlenw ani banaw kɛlɛli fɛɛrɛw matarafa.

Bamakɔ, sɛtanburukalo tile 10 san 2025

Gɔfɛrɛnaman sekeretɛri zenerali,

Birama KULUBALI

Sewaliye de lɔrɔduru nasiyonali

Dɔkala Yusufu Jara

Nin fana kalan : BCID-AES : Nizɛri minisiriɲɛmɔgɔ nanen bɛ taama na Bamakɔ

Visite du PM du Niger.

Nin fana kalan : Demokarasi kiimɛni kɛnɛ (EID) sigiko 29nan : Laɲininsɛbɛn 24 de sugandira ka kalan

Réflexion sur la démocratie.

Nin fana kalan : Sekow latɛmɛnni sigidaw ma : Sigili dɔ bɛ ka kɛ baarako ni baaradege sariyaw kan

Transfert de compétence.

Nin fana kalan : Jamana taamasiyɛnw mabɛnni an’u labaarali dɔgɔkun tako 2nan : Seko ni dɔnko san hukumu kɔnɔ

Semaine nationale de l'harmonisation des symboles de l'Etat.

Nin fana kalan : Mali ka san 2026 baarakɛnafolo fan filanan : Jatew ani siginindenw

Vote de loi de finances 2026.

Nin fana kalan : AES : Mali b’a la ka jamanakuntigiw ka lajɛba 2nan labɛnw dagu

Rencontre sur l'AES.

Tigi ka sεbεnniw

BCID-AES : Nizɛri minisiriɲɛmɔgɔ nanen bɛ taama na Bamakɔ

Visite du PM du Niger.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié vendredi 12 décembre 2025 à 20:06

Demokarasi kiimɛni kɛnɛ (EID) sigiko 29nan : Laɲininsɛbɛn 24 de sugandira ka kalan

Réflexion sur la démocratie.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié vendredi 12 décembre 2025 à 19:58

Sekow latɛmɛnni sigidaw ma : Sigili dɔ bɛ ka kɛ baarako ni baaradege sariyaw kan

Transfert de compétence.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié vendredi 12 décembre 2025 à 19:49

Jamana taamasiyɛnw mabɛnni an’u labaarali dɔgɔkun tako 2nan : Seko ni dɔnko san hukumu kɔnɔ

Semaine nationale de l'harmonisation des symboles de l'Etat.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié vendredi 12 décembre 2025 à 19:42

Mali ka san 2026 baarakɛnafolo fan filanan : Jatew ani siginindenw

Vote de loi de finances 2026.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié vendredi 12 décembre 2025 à 19:31

AES : Mali b’a la ka jamanakuntigiw ka lajɛba 2nan labɛnw dagu

Rencontre sur l'AES.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié vendredi 05 décembre 2025 à 11:53

Ɲuguntɔ kumaw : Jɛkulu kura kofɔra diinɛɲɛmɔgɔw lakananni kama

Rencontre Primature.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié vendredi 05 décembre 2025 à 11:48

L’espace des contributions est réservé aux abonnés.
Abonnez-vous pour accéder à cet espace d’échange et contribuer à la discussion.
S’abonner