Liputako-Guruma bεnkan : Bulonba jεnna n’a waleyali ye

Bulonba kɔnseyejεkulu mɔgɔ bεε jεnna ni Mali, Burukina Faso ani Nizεri cε bεnkan waleyali ye kojugubakε kεlεli nasira la u koorlimani kɔnɔ

Par

Gansira mercredi 11 octobre 2023 à 08:10
Liputako-Guruma bεnkan : Bulonba jεnna n’a waleyali ye

Mali bulonba kɔnyejεkulu ka ɔkutɔburukalo in sigili senfε, u bεε jεnna ni sariya n° 2023-25/PT-RM ye, min tara sεtanburukalo tile 29 san 2023, n’a bε wele Liputako-Guruma bεnkan. O min bolonɔbilala Bamakɔ sεtanburukalo tile 16 san 2023 Mali, Burukina Faso ani Nizεri fε. Bεnkan in tubabukan daɲε surun ye (AES) ye. Mali kεra jamana fɔlɔ ye k’a bolonɔbila.



Wa a hakilila bɔra Mali kɔkankow minisiri Abudulayi Jɔpu de la. O de kosɔn a tun bε bulonba kɔnseyejεkulu ɲεkɔrɔ k’a kɔkɔrɔmadon kunun ɔkutɔburukalo tile 9 san 2023. Jεkulu min ɲεsinnen bε kɔkankow ma, ani kɔkanmalidenw ni Afiriki donɲɔgɔnna ɲεnabɔlijεkulu, a tun ɲininnen don olu fε, u k’u hakilila di bεnkansεbεn in kan. Sabula a bε san tan caman bɔ bi, kojugubakεlaw dagalen don Sahelikungo kɔnɔ, ka basigibaliya sεbεkɔrɔ jonbolo (wara).


I t’i miiri ko jugu si la, kojugubakεla ninnu tε min kε : mɔgɔfaga, dɔrɔgufeere, dugujukɔrɔfεnw bɔli ani binkanniw. Dabali fεn o fεn tun tigεra k’o bε se ka kε fura ɲuman ye, o si jɔsen ma nkoolo faga. A dɔw yεrε kεra sababu ye ka basigibaliya juguya, ka politikiko fana cogoya sεbεkɔrɔ tiɲε Sahelinkungo kɔnɔ.



« G5 Sahel » sigira senkan san 2014 jamana duuru fε : Burukina Faso, Mali, Moritani, Nizεri ani Cadi. O laɲinin tun ye ka kojugubakε kεlε, ka hadamadenw an’u bolofεnw lakanan. Nka senkolajamana dɔw sendonni a ko la, jεɲɔgɔn dɔw ka musalaka, tɔndenjamana dɔw yεrε ka jijukɔrɔsaya, fangaw dafirili Mali, Cadi ani Burukina Faso, ka fara baarakεnafolo yεrε sɔrɔbaliya kan, « G5 Sahel » ma se ka mεεn si la.



O de kosɔn, Mali, Burukina faso ani Nizεri y’a ŋaniya k’u fangaw fara ɲɔgɔn kan, k’u disi da basigibaliya kεlεli la u koorilamini kɔnɔ. O badenya ni teriya hakili de bɔra ni « AES » ye u ka yεrεmahɔrɔnya yεrε-yεrε sɔrɔli, an’u ka jamanaw kelenya sabatili la, ka kojugubakε kεlε a kεlεcogo bεε la.
 

« AES » sigiliko la senkan, minisiri Abudulayi Jɔpu ka fɔ la, kow ye taacogo kura min ta kɔsa in na an ka jamanaw kɔnɔ, o y’a jira ko an bε jεkulu minnu kɔnɔ n’o ye CEDEAO, UEMOA ani BECEAO ye, olu tε ka bεn ni jamanadenw haminankow ye tuguni. A ɲεsinnen tε donɲɔgɔnna ma, k’a sababu kε senkola jamanaw kεli ye k’u ta u nkɔɔnɔ ma, k’u wajibi don u sagoladaw fε.



Gεrεntε min filε Nizεri kan, o b’a sεmεntiya ko jεkulu ninnu ma dabɔ u tɔndenw ka hεrε kama. Ka da nin kɔlɔsiliw kan, jamana saba ninnu y’a ŋaniya ka fara ɲɔgɔn kan, k’u yεrε dεmεn, k’a sɔrɔ u ma mɔgɔ wεrε juguya minε. U hami ye dɔrɔn, u ka jamanadenw ka se ka lafiya sɔrɔ. O ka fisa dɔw k’u malasa an senkɔrɔ ko demokarasi, k’an bolo n’an senw siri k’an bali ka yiriwali sira ta, k’an bali ka kε an yεrε sago ye.

Abudulayi Jɔpu ka fɔ la, nin y’a siɲε fɔlɔ ye Afiriki kɔnɔ, jamanaw ka jε ka yεrεlakanan fεεrε sigi senkan u yεrε ma, ka laban k’a jira, ko ni bin kεra o tɔndenjamana kelen kan, a b’i n’a fɔ bin kεra tɔndenjamana bεε kan.


Liputako-Guruma bεnkan laɲinin ye foroba lakanan ni kɔlɔsili sira dɔ cili ye an ni ɲɔgɔn cε, sigidalamɔgɔw ka lafiya kama. Jamana saba ninnu b’u sinsin bεnkan in kan, kojugubakε kεlεli siratigε la u koorilamini kɔnɔ.


A bε dabɔ fana, murutili min bε se ka fiɲε bila tɔndenjamanaw kelenya na, k’olu kunbεnni an’u tɔpɔtɔli nɔgɔya, ka sinsin sigikafɔ kan fɔlɔ n’o bε se ka dɔ ɲε a la. N’o tε ka fεn ɲε a la, u bε jε k’o tigiw kεlε, sango basigi ka se ka don jamanaw kɔnɔ. Ni dan karila tɔndenjamana kelen na, o ye dan karilen ye tɔndenjamana bεε la. U bε wuli k’u jɔ ɲɔgɔn fε k’o ɲεnabɔ ; hali n’o bε ɲεnabɔ ni fanga ye.



Bεnkan fεn o fεn bε ta « AES » kunkan, o ye jamana saba ninnu bεnkan ye. A baaraw waleyali musaka bε sɔrɔ u yεrεw ka bolomafaraw fε. Wa bεnkan in donni dayεlεlen don jamana bεε ye. Ni jamana wεrε minnu sago don ka fara bεnkan in jamana saba kan, o b’o laɲininsεbεn ci Mali ma. O b’o dajira jamana tɔw la, ka kεɲε ni bεnkan sariyasen 11nan kɔnɔko ye.



Kɔnseye 140 minnu tun bε kεnε kan sariyasεbεn in woteyɔrɔ la, o bεε jεnna n’a waleyali ye. Mɔgɔ ma ban a ma, fεn fana m’a sɔminε a ko la. A wote kεra u kεlen kɔ k’u kandi jamana ka san 2014 baarakεnafolo kan ; nka mɔgɔ wεrε tun t’o kεnε kan u kɔnseye dama kɔ.


Jedone Jama

Dɔkala Yusufu Jara

Nin fana kalan : AES jεkulu : Fangabulonko ni waleyali faranfasiyara

Sahelikungo jamanaw ka jεkulu (kɔnfederasɔn) sigili senkan, o ɲεbila-poroze ani a jamanakuntigiw ka lajε lataamasariya fεsεfεsεra ka bεn u kan. Sεbεn ninnu donna Mali jamanakuntigi Kolonεli Asimi Goyita, Burukina Faso jamanakuntigi Kapitεni Ibarahimu Tarawele ani Nizεri jamanakuntigi.

Nin fana kalan : Baarakεkulu I « bεn, fɔkabεn ani donɲɔgɔnna jamana kɔnɔ » : Laɲininw bε tali kε faso haminankow la

Ciden minnu bε Malidenw yεrε dama cε sigikafɔba kεnε kan, u y’a ŋaniya kumaɲɔgɔnya sigikafɔ in da ka yεlε kojugubakεlaw ye, ka silamεdiinε dungew don an n’u cε kɔrɔfɔw la. U y’a ɲinin fana, ko ka kuranko gεlεya furakε joona walasa hakilisigi ka na mɔgɔw la.

Nin fana kalan : Sigikafɔba Malidenw yεrε dama cε : Ko sera a kuncεyɔrɔ ma bεn sɔrɔli la

Faso tɔgɔla sigikafɔba min daminεnen filε, o bεna kε sababu ye Malidenw ka kumaɲɔgɔnyaw kε u ni ɲɔgɔn cε ka furaw dajira gεlεya kofɔlenw na. A ka kan ka se ka hadamadenya juru caanin an cε, ka dɔ fara ku-ɲɔgɔn-kan fanga kan ani ka na ni bεn kutaala jan ye..

Nin fana kalan : Sεnε kolatigεkulu ka lajεba 14nan : Bεnkanbaw ni kandilibaw

Furancεlafanga jamanakuntigi Kolonεli Asimi Goyita ye laseli kε tarata awirilikalo tile 30 san 2024, ko gɔfεrεnaman bε sεnε kεfεn minnu di, tεmεn bε kε n’o ye. O siratigε la, angεrε (ire) kg50 bɔrε ye sefawari dɔrɔmε ba fila ani kεmε seegin (d2 800) ye, farafinnɔgɔ kg50 .

Nin fana kalan : Baarakεlaw tɔgɔla don diɲε kɔnɔ : Laada labatora

San o san mεkalo tile 1lɔ ye baarakεlaw tɔgɔladon ye diɲε kɔnɔ. O hukumu kɔnɔ, Mali baarakεlaw lafasatɔn minnu bε UNTM jεkuluba kɔnɔ, olu ye yεrεjirataama kε jamana ka yεrεmahɔrɔnya kεnεba kan. A kεra kεnε ye, min kɔrɔfɔw bolila hadamadenya basigili ni ɲεtaa laɲini.

Nin fana kalan : Kojugubakε kεlεli : Boli banna kojugubakεkulu « Daesh » kuntigi lakodɔnnenba Hugo bolo

Mali sɔrɔdasiw ye kojugubakεla Hugo faga Indelimani kεlεdaga la Gawo mara la. Kabini Mali y’a ŋaniya k’a mεru don Irisijamana na sɔrɔdasiko nasira la, an ka lakananbaaw b’a la ka sebaayaw sɔrɔ dɔrɔn kojugubakεlaw kan..

Tigi ka sεbεnniw

AES jεkulu : Fangabulonko ni waleyali faranfasiyara

Sahelikungo jamanaw ka jεkulu (kɔnfederasɔn) sigili senkan, o ɲεbila-poroze ani a jamanakuntigiw ka lajε lataamasariya fεsεfεsεra ka bεn u kan. Sεbεn ninnu donna Mali jamanakuntigi Kolonεli Asimi Goyita, Burukina Faso jamanakuntigi Kapitεni Ibarahimu Tarawele ani Nizεri jamanakuntigi Zenerali de birigadi Abudurahamani Tiyani bolo u k’u fεlaw di u kan, u ka lajε nata la.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié lundi 20 mai 2024 à 15:39

Baarakεkulu I « bεn, fɔkabεn ani donɲɔgɔnna jamana kɔnɔ » : Laɲininw bε tali kε faso haminankow la

Ciden minnu bε Malidenw yεrε dama cε sigikafɔba kεnε kan, u y’a ŋaniya kumaɲɔgɔnya sigikafɔ in da ka yεlε kojugubakεlaw ye, ka silamεdiinε dungew don an n’u cε kɔrɔfɔw la. U y’a ɲinin fana, ko ka kuranko gεlεya furakε joona walasa hakilisigi ka na mɔgɔw la.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié jeudi 09 mai 2024 à 11:27

Sigikafɔba Malidenw yεrε dama cε : Ko sera a kuncεyɔrɔ ma bεn sɔrɔli la

Faso tɔgɔla sigikafɔba min daminεnen filε, o bεna kε sababu ye Malidenw ka kumaɲɔgɔnyaw kε u ni ɲɔgɔn cε ka furaw dajira gεlεya kofɔlenw na. A ka kan ka se ka hadamadenya juru caanin an cε, ka dɔ fara ku-ɲɔgɔn-kan fanga kan ani ka na ni bεn kutaala jan ye..

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié mercredi 08 mai 2024 à 12:36

Sεnε kolatigεkulu ka lajεba 14nan : Bεnkanbaw ni kandilibaw

Furancεlafanga jamanakuntigi Kolonεli Asimi Goyita ye laseli kε tarata awirilikalo tile 30 san 2024, ko gɔfεrεnaman bε sεnε kεfεn minnu di, tεmεn bε kε n’o ye. O siratigε la, angεrε (ire) kg50 bɔrε ye sefawari dɔrɔmε ba fila ani kεmε seegin (d2 800) ye, farafinnɔgɔ kg50 bɔrε ye d600 ye, nɔgɔ fin n’o ye angεrε DAP ye, o kg50 bɔrε ye dɔrɔmε ba saba ani kεmε duuru (d3 500) ye. Kɔɔri koloma kg1 bε minε sεnεkεlaw bolo d60 la.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié lundi 06 mai 2024 à 11:08

Baarakεlaw tɔgɔla don diɲε kɔnɔ : Laada labatora

San o san mεkalo tile 1lɔ ye baarakεlaw tɔgɔladon ye diɲε kɔnɔ. O hukumu kɔnɔ, Mali baarakεlaw lafasatɔn minnu bε UNTM jεkuluba kɔnɔ, olu ye yεrεjirataama kε jamana ka yεrεmahɔrɔnya kεnεba kan. A kεra kεnε ye, min kɔrɔfɔw bolila hadamadenya basigili ni ɲεtaa laɲininw kan.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié jeudi 02 mai 2024 à 10:47

Kojugubakε kεlεli : Boli banna kojugubakεkulu « Daesh » kuntigi lakodɔnnenba Hugo bolo

Mali sɔrɔdasiw ye kojugubakεla Hugo faga Indelimani kεlεdaga la Gawo mara la. Kabini Mali y’a ŋaniya k’a mεru don Irisijamana na sɔrɔdasiko nasira la, an ka lakananbaaw b’a la ka sebaayaw sɔrɔ dɔrɔn kojugubakεlaw kan..

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié mardi 30 avril 2024 à 11:49

Mali baarakεlaw lafasatɔnba (UNTM) ka lajεba 14nan : Yakuba Katile sugandira san 5 kura kuntaala kama

UNTM biro kura mɔgɔ ye 53 ye. U ye lahidu ta, ko furakεcogo ani laɲinin minu kεra a ka sigikafɔw senfε, olu bεna kε sisinnan ye sarati kura in kɔnɔ.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié lundi 29 avril 2024 à 11:58

L’espace des contributions est réservé aux abonnés.
Abonnez-vous pour accéder à cet espace d’échange et contribuer à la discussion.
S’abonner