Mali, kunnafoni kεlε kɔnɔ : Sahelijamanaw bε ka labεnw sabati

Ninnikεlaw, kunnafonidilaw, sannayεlεnkalandenw, gɔfεrεnaman tɔgɔla jɔyɔrɔbatigiw, mɔgɔ minnu tε politikitɔnw mɔgɔ ye, fεεrεko ɲεɲininni cakεda kɔkankow ni diɲε tɔnbaw cε koɲεnabɔ minisiriso la, o ye wele min da hakilijakabɔko la, u bεε y’o jaabi

Par

Gansira lundi 20 novembre 2023 à 15:02 , mis à jour lundi 27 mai 2024 à 03:10
Mali, kunnafoni kεlε kɔnɔ : Sahelijamanaw bε ka labεnw sabati

Mali, Nizεri ani Burukina Faso, basigibaliya gεlεya b’u kan, kunnafoni lankolonw kεlε kɔnɔ, o fana talen bε k’u sεgεrε kosεbε, min ɲɔgɔnna tun ma deli ka kε fɔlɔ. O jamana ninnu ɲεmɔgɔw an’a sɔrɔdasi ɲεmɔgɔw ye o waleya in lagosili kε kunnafoni cakεdaw kan kosεbε ; kεrεnkεrεnnenya la, kunnafoni cakεda minnu dagayɔrɔ ye Erɔpu gun ye. U bε mɔgɔ dɔw labaara k’a sɔrɔ u t’a kalama, a dɔw fana b’a kalama, ka kunnafoni juguw labεn k’u cariin Sahelikugo kan, k’a ɲinin ka balahu senkɔrɔmadon, ka wariba minε o kunkɔrɔ. O de kosɔn jamana saba ninnu kodɔnnaw an’a kolatigεlaw, ka fara Afiriki mumε taw kan, u b’a la ka kunnafoni kolonw ni ɲumanw woloma ka bɔ ɲɔgɔn na, k’a ɲinin mɔgɔw k’u janto u yεrε la a ko la.



O siratigε la, fεεrεko ɲεɲininni cakεda kɔkankow ni diɲε tɔnbaw cε koɲεnabɔ minisiriso la, o ye ɲinnikεlaw, kunnafonidilaw, sannayεlεnkalandenw, gɔfεrεnaman tɔgɔla jɔyɔrɔbatigiw, mɔgɔ minnu tε politikitɔnw mɔgɔ ye, u fara ɲɔgɔn kan sibiridon nowanburuklo tile 19 san 2023, ka hakiljakbɔ kε n’u ye kunnafoni kolonw kunkan kεlε kɔnɔ. Kεrεnkεrεnnenya la, laɲinin ye ka hakilijakabɔ kε dabali ɲuman tigεcogo la ka sira da kunnafoni lankolonw ɲε sahelikungo kɔnɔ.

Furancεlafanga cεsiriko y’o waleya in ye. Gɔfεrεnaman minisiri duuru tun bε lajε in daminεni kεnε kan, i n’a fɔ mara ni desantaralizasɔn minisiri Kolonεli Abudulayi Mayiga, kɔkankow ani diɲε tɔnbaw cε koɲεnabɔ minisiri Abudulayi Jɔpu, jamana jɔli kura minisiri ka ɲεsin gɔfεrεnaman ni fangabulonw cε koɲεnabɔ ma Ibarahimu Ikasa Mayiga ani basigi ni siwiliw lakananni minisiri zenerali Dawudu Uludu Mahamedini.


 
FƐƐRƐ TIGƐLI KA SIRA DA KƐLƐ KƆNƆ KUNNAFONI LANKOLONW ƝƐ- Mɔgɔ o mɔgɔ ye kuma ta, a bεε y’a jira ko kunnafoni jɔyɔrɔ ka bon kosεbε kεlε kɔnɔ. Kεlεminεn nfamaba don a ɲεdɔnbaa bolo. A kεra fɔɲɔgɔnkɔ ye kεlε la walima nafoloko la, kunnafoni de b’a sebaaya di mɔgɔ ma. Wa ɲεsinnen bε kunnafoni ma bi Mali kama, ka fɔlenw ni kεtaw yεlεma u kun jugu kan. Bεε y’a faamuya fεn min bε Mali kɔnɔ bi, ani min kundalen bε Afiriki mumε kan. Juguw de b’a la ka nafoloba don kunnafoni lankolonw labεnni an’u carinni na Mali kɔ kan.

Minisiri Abudulayi Jɔpu y’a jira jamana saba ninnu cidenw na, ko an bε waati min na, fo an ka jε ka sira da kunnafoni lankolonw ɲε ; ka da a kan juguw ka laɲinin ye k’an lagosi k’an nege bɔ diɲεmaa na, ka se sɔrɔ an kan, k’an ka dugujukɔrɔnafolow ni sanfεnafolow k’u sago ye. O tε ɲε an ka labεn kɔ nin kεlε in na. N’an m’o kε, u laban k’an yεrε ka maku kε maramafεn ye, ka bila an yεrεw la. N’an t’o dɔn, fo an k’o dɔn.



Mɔgɔ wɔɔrɔ minnu ye kumaɲɔgɔnyaw kε, u bεε sinsinna kunnafoni jɔyɔrɔ kan kεlε kɔnɔ, an bεna a labεn cogo min na k’an disi da an juguw la. Zuli Dɔmunse ye kunnafonidila ye « Vox Africa » la. Ale y’a jira ko kunnafoni lankolon bεε bε labεn kunnafonidi cakεdaw fε, an hakili la ko minnu ɲɔgɔnna tε faamuyali la, ko dannaya b’u kan. A ko walasa an ka se ka sebaaya sɔrɔ kunnafoniko la, fo Afiriki kunnafoni cakεdaw ka kε an sinsinyɔrɔ ye an ka fεεrεw waleyali la. K’u senkɔrɔmadon ni nafolo ye. Jamanaw ɲεmɔgɔw fana k’u fanga k’u ye u ka kunnafoniw carinni na. A tun bε jamanakuntigi caman ɲεna ko walasa i ka lakkodɔn diɲεmaa fε, fo i ka kuma « RFI » la, walima diɲε kunnafonidi cakεdaba wεrεw la, k’u mako bɔ u senkɔrɔtaw la. O ye fili belebele ye.



Zuli Dɔmunse y’a ɲinin fana, an ka kunnafoni dilan an yεrε ye. Kunnafonidi cakεdaw de ka baara y’o ye. An bε waati min na, « American Press », « AFP » ani « Reuters », olu de sago bε kunnafoniko la diɲε kɔnɔ bi. U bε fεn bεε latigε. Afiriki kunnafoni cakεda 80 fo 90 b’olu de ka kunnafoniw ta k’u carin. Walasa ka se ka yεlεma don o cogoya in na, fo Afiriki ka kunnafoni cakεda ɲεnamaba dɔ sigi senkan a yεrε ye, i n’a fɔ « PANA » bε cogo min na. O de b’a to ni an bε se k’an sagolakow fɔ k’u kε. N’o tε, bɔcogo tε an na kunnafoniko la kεlε kɔnɔ.



Gawusu Darabo, ye kunnafonidila ye Mali kunnafoniko minisiri kɔrɔ fana don. Ale hakili la, ko a ɲuman ye ka ba don kunnafonidi cakεda la, min ye sinsinyɔrɔ ye. Ni siga donna kunnafoni min na, walima ka mɔgɔw dabali ban, u ka se k’o faranfasiya sɔrɔ kunnafonidi cakεda bolo, sinsin kεlen don min kan kosεbε. O ye fεεrε ye, min bε gɔfεrεnaman ka baara kεtaw mɔɔnɔbɔ. O la, gɔfεrεnaman fana ka kan k’a wasa don o cakεda la, a ka laseliw kama. Aminata Daramani Tarawele ye Mali minisiri kɔrɔ ye. Ale b’a ɲinin mɔgɔw fε, u k’u hakili jakabɔ kosεbε, u kana u sinsinyɔrɔ dan Nansaraw ka kunnafoni cakεdaw ka fɔlenw ma. U k’u wasa don u yεrεw taw la.

Fεn min ye kunnafoniko ye kεlε kɔnɔ, o cakεda jɔnjɔn ma tεmεn sɔrɔdasiw tɔgɔla ta kan. Nka a b’i n’a fɔ jamanadenw yεrε t’o ka fɔtaw jate kosεbε, « Dirpa » ɲεmɔgɔba Kolonεli-Mazɔri Suleyimani Danbεlε ka fɔ la. Ka sɔrɔ « Dirpa » sera ka wulikajɔ kε a ɲεma, ka na ni dannaya ye a kan n’a kεwale ye kunnafoniko la. A bε to ka kunnafoni di a nɔ gonin na. A t’a fε bilen, jamanadenw ka jamana kunnafoniw sɔrɔ kɔkan kunnafonidisow dama na.



Nka, walasa ka se ka jɔyɔrɔba sɔrɔ kunnafoniko la kεlε kɔnɔ, zenerali Mamadu Lamini n’a bε wele Loran Mariko, ni furancεlafanga jamanakuntigi lakananjεkulu kεrεnkεrεnnen ɲεmɔgɔba don, o hakili la, ko sahelikungo jamanaw ka kan ka sira dacogo jɔnjɔn labεn kunnafoni lankolonw ɲε. Walasa o ka se ka sabati, a tε ɲε n’an ma an kunntilennaw kε kelen ye kunnafoniko la.
 Minisiri Ibarahimu Ikasa Mayiga ka fɔ la, kunnafoni cakεda dɔw kunnafonidilaw ye fεεrεbatigiw ye ; sabula u b’u ka jamanaw nafaw lakanan. O siratigε la, sanni an k’u jate kunnafonidilaw dɔrɔn ye, an ka kan k’u jate fεεrεbatigiw ye jamana tɔgɔ la, k’u bila o hakεw minεn kɔnɔ. O de ɲininnen don kunnfoniko la kεlε kɔnɔ.
 Siga t’a la, nin lajε sera k’a to fεn min ye kunnafoniko ye kεlε kɔnɔ, faamuyako ɲuman ka se ka sɔrɔ o la, i n’a fɔ zenerali Satigi Moro Sidibe min ye fεεrεkow ɲεɲinnini cakεda ɲεmɔgɔba ye, o y’a laɲinin cogo min na.

Isa DANBƐLƐ

Dɔkala Yusufu Jara

Nin fana kalan : AES jεkulu : Fangabulonko ni waleyali faranfasiyara

Sahelikungo jamanaw ka jεkulu (kɔnfederasɔn) sigili senkan, o ɲεbila-poroze ani a jamanakuntigiw ka lajε lataamasariya fεsεfεsεra ka bεn u kan. Sεbεn ninnu donna Mali jamanakuntigi Kolonεli Asimi Goyita, Burukina Faso jamanakuntigi Kapitεni Ibarahimu Tarawele ani Nizεri jamanakuntigi.

Nin fana kalan : Baarakεkulu I « bεn, fɔkabεn ani donɲɔgɔnna jamana kɔnɔ » : Laɲininw bε tali kε faso haminankow la

Ciden minnu bε Malidenw yεrε dama cε sigikafɔba kεnε kan, u y’a ŋaniya kumaɲɔgɔnya sigikafɔ in da ka yεlε kojugubakεlaw ye, ka silamεdiinε dungew don an n’u cε kɔrɔfɔw la. U y’a ɲinin fana, ko ka kuranko gεlεya furakε joona walasa hakilisigi ka na mɔgɔw la.

Nin fana kalan : Sigikafɔba Malidenw yεrε dama cε : Ko sera a kuncεyɔrɔ ma bεn sɔrɔli la

Faso tɔgɔla sigikafɔba min daminεnen filε, o bεna kε sababu ye Malidenw ka kumaɲɔgɔnyaw kε u ni ɲɔgɔn cε ka furaw dajira gεlεya kofɔlenw na. A ka kan ka se ka hadamadenya juru caanin an cε, ka dɔ fara ku-ɲɔgɔn-kan fanga kan ani ka na ni bεn kutaala jan ye..

Nin fana kalan : Sεnε kolatigεkulu ka lajεba 14nan : Bεnkanbaw ni kandilibaw

Furancεlafanga jamanakuntigi Kolonεli Asimi Goyita ye laseli kε tarata awirilikalo tile 30 san 2024, ko gɔfεrεnaman bε sεnε kεfεn minnu di, tεmεn bε kε n’o ye. O siratigε la, angεrε (ire) kg50 bɔrε ye sefawari dɔrɔmε ba fila ani kεmε seegin (d2 800) ye, farafinnɔgɔ kg50 .

Nin fana kalan : Baarakεlaw tɔgɔla don diɲε kɔnɔ : Laada labatora

San o san mεkalo tile 1lɔ ye baarakεlaw tɔgɔladon ye diɲε kɔnɔ. O hukumu kɔnɔ, Mali baarakεlaw lafasatɔn minnu bε UNTM jεkuluba kɔnɔ, olu ye yεrεjirataama kε jamana ka yεrεmahɔrɔnya kεnεba kan. A kεra kεnε ye, min kɔrɔfɔw bolila hadamadenya basigili ni ɲεtaa laɲini.

Nin fana kalan : Kojugubakε kεlεli : Boli banna kojugubakεkulu « Daesh » kuntigi lakodɔnnenba Hugo bolo

Mali sɔrɔdasiw ye kojugubakεla Hugo faga Indelimani kεlεdaga la Gawo mara la. Kabini Mali y’a ŋaniya k’a mεru don Irisijamana na sɔrɔdasiko nasira la, an ka lakananbaaw b’a la ka sebaayaw sɔrɔ dɔrɔn kojugubakεlaw kan..

Tigi ka sεbεnniw

AES jεkulu : Fangabulonko ni waleyali faranfasiyara

Sahelikungo jamanaw ka jεkulu (kɔnfederasɔn) sigili senkan, o ɲεbila-poroze ani a jamanakuntigiw ka lajε lataamasariya fεsεfεsεra ka bεn u kan. Sεbεn ninnu donna Mali jamanakuntigi Kolonεli Asimi Goyita, Burukina Faso jamanakuntigi Kapitεni Ibarahimu Tarawele ani Nizεri jamanakuntigi Zenerali de birigadi Abudurahamani Tiyani bolo u k’u fεlaw di u kan, u ka lajε nata la.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié lundi 20 mai 2024 à 15:39

Baarakεkulu I « bεn, fɔkabεn ani donɲɔgɔnna jamana kɔnɔ » : Laɲininw bε tali kε faso haminankow la

Ciden minnu bε Malidenw yεrε dama cε sigikafɔba kεnε kan, u y’a ŋaniya kumaɲɔgɔnya sigikafɔ in da ka yεlε kojugubakεlaw ye, ka silamεdiinε dungew don an n’u cε kɔrɔfɔw la. U y’a ɲinin fana, ko ka kuranko gεlεya furakε joona walasa hakilisigi ka na mɔgɔw la.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié jeudi 09 mai 2024 à 11:27

Sigikafɔba Malidenw yεrε dama cε : Ko sera a kuncεyɔrɔ ma bεn sɔrɔli la

Faso tɔgɔla sigikafɔba min daminεnen filε, o bεna kε sababu ye Malidenw ka kumaɲɔgɔnyaw kε u ni ɲɔgɔn cε ka furaw dajira gεlεya kofɔlenw na. A ka kan ka se ka hadamadenya juru caanin an cε, ka dɔ fara ku-ɲɔgɔn-kan fanga kan ani ka na ni bεn kutaala jan ye..

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié mercredi 08 mai 2024 à 12:36

Sεnε kolatigεkulu ka lajεba 14nan : Bεnkanbaw ni kandilibaw

Furancεlafanga jamanakuntigi Kolonεli Asimi Goyita ye laseli kε tarata awirilikalo tile 30 san 2024, ko gɔfεrεnaman bε sεnε kεfεn minnu di, tεmεn bε kε n’o ye. O siratigε la, angεrε (ire) kg50 bɔrε ye sefawari dɔrɔmε ba fila ani kεmε seegin (d2 800) ye, farafinnɔgɔ kg50 bɔrε ye d600 ye, nɔgɔ fin n’o ye angεrε DAP ye, o kg50 bɔrε ye dɔrɔmε ba saba ani kεmε duuru (d3 500) ye. Kɔɔri koloma kg1 bε minε sεnεkεlaw bolo d60 la.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié lundi 06 mai 2024 à 11:08

Baarakεlaw tɔgɔla don diɲε kɔnɔ : Laada labatora

San o san mεkalo tile 1lɔ ye baarakεlaw tɔgɔladon ye diɲε kɔnɔ. O hukumu kɔnɔ, Mali baarakεlaw lafasatɔn minnu bε UNTM jεkuluba kɔnɔ, olu ye yεrεjirataama kε jamana ka yεrεmahɔrɔnya kεnεba kan. A kεra kεnε ye, min kɔrɔfɔw bolila hadamadenya basigili ni ɲεtaa laɲininw kan.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié jeudi 02 mai 2024 à 10:47

Kojugubakε kεlεli : Boli banna kojugubakεkulu « Daesh » kuntigi lakodɔnnenba Hugo bolo

Mali sɔrɔdasiw ye kojugubakεla Hugo faga Indelimani kεlεdaga la Gawo mara la. Kabini Mali y’a ŋaniya k’a mεru don Irisijamana na sɔrɔdasiko nasira la, an ka lakananbaaw b’a la ka sebaayaw sɔrɔ dɔrɔn kojugubakεlaw kan..

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié mardi 30 avril 2024 à 11:49

Mali baarakεlaw lafasatɔnba (UNTM) ka lajεba 14nan : Yakuba Katile sugandira san 5 kura kuntaala kama

UNTM biro kura mɔgɔ ye 53 ye. U ye lahidu ta, ko furakεcogo ani laɲinin minu kεra a ka sigikafɔw senfε, olu bεna kε sisinnan ye sarati kura in kɔnɔ.

Par Dɔkala Yusufu Jara


Publié lundi 29 avril 2024 à 11:58

L’espace des contributions est réservé aux abonnés.
Abonnez-vous pour accéder à cet espace d’échange et contribuer à la discussion.
S’abonner